Naramiennica srebrnica

Naramiennica srebrnica – Spatalia argentina

Naramiennica srebrnica, znana również pod nazwą naukową Spatalia argentina, to fascynujący gatunek motyla z rodziny garbatkowatych. Jego występowanie obejmuje szeroki obszar Eurazji, od Półwyspu Iberyjskiego po Iran. Naramiennica srebrnica jest owadem, którego gąsienice żerują głównie na dębach, a rzadziej na topolach i wierzbach. Warto zauważyć, że osobniki dorosłe są aktywne nocą. Niestety, w Europie Środkowej gatunek ten jest bardzo rzadki i zagrożony wyginięciem z powodu działań prowadzonych w ramach gospodarki leśnej, takich jak opryski chemiczne. W Polsce oraz Czechach naramiennica srebrnica uznawana jest za gatunek narażony na wyginięcie, w Austrii za gatunek zagrożony, a w Niemczech krytycznie zagrożony. W niektórych landach niemieckich motyl ten całkowicie wyginął.

Taksonomia i historia odkrycia

Naramiennica srebrnica została po raz pierwszy opisana w 1775 roku przez dwóch entomologów: Johanna N.C.M. Denisa oraz Ignaza Schiffermüllera. Wówczas przyjęto dla niej nazwę Bombyx argentina, a miejscem typowym wskazano okolice Wiednia. Z biegiem czasu gatunek ten został przypisany do rodzaju Spatalia, który został wprowadzony przez Jacoba Hübnera w 1819 roku. Klasyfikacja taksonomiczna naramiennicy srebrnicy ukazuje jej miejsce w szerszym kontekście biologicznym oraz relacje z innymi motylami.

Morfologia naramiennicy srebrnicy

Motyl dorosły naramiennicy srebrnicy charakteryzuje się stosunkowo delikatnym ciałem w porównaniu do innych przedstawicieli rodziny garbatkowatych. Rozpiętość jego skrzydeł wynosi od 33 do 40 mm. Głowa owada wyposażona jest w nieowłosione oczy złożone oraz krótkie głaszczki, a także uwstecznioną ssawkę, co wskazuje na jego tryb życia jako nocnego owada zapylającego. Czułki naramiennicy mają długość około połowy długości przedniego skrzydła i wykazują wyraźny dymorfizm płciowy – są szczeciniaste u samicy i grzebykowane u samca.

Skrzydła obu par są szerokie i duże względem ciała. Przednie skrzydło ma tło rudobrązowe, często z oliwkowym odcieniem oraz wyraźnie zaznaczone żyłki. W polu środkowym znajduje się duża trójkątna plama biała z perłowosrebrzystym połyskiem oraz kilka mniejszych plamek tej samej barwy. Tylne skrzydło jest jasnobrunatne lub szarooliwkowe z jaśniejszymi żyłkami. Owłosienie tułowia jest gęste, co nadaje mu charakterystyczny wygląd.

Stadia rozwojowe

Naramiennica srebrnica przechodzi przez różne stadia rozwojowe, zaczynając od jaj, które mają dyskowaty kształt i osiągają średnicę od 0,9 do 1 mm. Gąsienice tego gatunku mają kolor szarobrązowy z jaśniejszym grzbietem oraz dwie pary wyrostków na ciele – bardziej wydatne na czwartym segmencie ciała. Po zakończeniu żerowania gąsienice schodzą do gleby, gdzie konstruują oprzęd do przepoczwarzenia.

Biologia i ekologia naramiennicy srebrnicy

Naramiennica srebrnica zasiedla dąbrowy oraz inne lasy liściaste i ciepłolubne zarośla z udziałem dębów. Gąsienice są foliofagami, co oznacza, że żerują na liściach dębów, rzadziej na topolach i wierzbach, preferując młode drzewa jako swoje miejsce żerowania. Osobniki dorosłe nie pobierają pokarmu i są aktywne przede wszystkim nocą.

W ciągu roku naramiennica srebrnica wydaje dwa pokolenia. Motyle pierwszego pokolenia latają od maja do czerwca, podczas gdy drugie pokolenie pojawia się od końca lipca do sierpnia. Dorośli przedstawiciele pierwszego pokolenia składają jaja, a gąsienice tego pokolenia żerują od czerwca do lipca. Drugie pokolenie gąsienic żeruje od września do początków października. Stadium zimującym dla gatunku jest poczwarka drugiego pokolenia gąsienic.

Rozprzestrzenienie i zagrożenia dla naramiennicy srebrnicy

Naramiennica srebrnica jest gatunkiem palearktycznym, co oznacza, że występuje w wielu krajach Europy i Azji. Została zaobserwowana w Hiszpanii, Francji, Niemczech, Szwajcarii, Austrii, Włoszech oraz Polsce i Czechach. W Polsce jej nieliczne stanowiska stwierdzono głównie w północno-zachodniej części kraju oraz na Podkarpaciu.

Niestety sytuacja tego gatunku jest alarmująca – na Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce naramiennica srebrnica figuruje jako gatunek narażony na wyginięcie. W Niemczech klasyfikowany jest jako krytycznie zagrożony (kategoria II), a niektóre regiony Austrii uznały go za wymarłego (kategoria 0). Główne zagrożenia dla tego motyla obejmują działania związane z gospodarką leśną oraz opryski chemiczne prowadzone w celu zwalczania brudnicy nieparki i chrabąszczy.

Zakończenie

Naramiennica srebrnica to niezwykle interesujący gatunek motyla o skomplikowanej biologii i ekologiach związanych z dębami oraz innymi drzewami liściastymi. Jego rzadkość oraz status zagrożenia wyginięciem podkreślają znaczenie ochrony siedlisk leśnych oraz umiej

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).